Baadsters

‘Nederlands beste naïef’, kopte Museum MORE zijn eerste tijdelijke tentoonstelling in 2015, volledig gewijd aan het oeuvre van Ferdinand Erfmann (1901-1968). Jarenlang werd de term ‘naïef’ gebruikt voor kunstenaars zonder kunstopleiding. Het label kreeg Erfmann voor het eerst tijdens de grote herwaardering van het naïef realisme in de jaren 1960 en hij had er zeker profijt van. Maar schilderde hij wel zo ‘naïef’? Erfmann studeerde een jaar aan de Rijksacademie van Beeldende Kunsten in Amsterdam en was onderdeel van grote kunstenaarsgroepen als De Onafhankelijken, Arti et Amicitiae en De Brug. Hij was goed op de hoogte van de ontwikkelingen in de eigentijdse kunst. Vergelijk Baadsters bijvoorbeeld met werk uit dezelfde periode van Pablo Picasso (1881-1973) of André Derain (1880-1954). Net als zij schilderde Erfmann destijds monumentale, klassieke vrouwfiguren, strak omlijnd en uitgewerkt in stevige massa. Na de eerste Wereldoorlog was er sprake van een retour a l’orde, een terugkeer naar klassieke en traditionele kunstvormen, als reactie op de avant-gardistische experimenten waarbij de de zichtbare werkelijkheid werd losgelaten. Erfmann muntte de term psychisch synthetisch realisme voor zijn eigen werk. Het synthetische zat hem in de synthese tussen strakke vormgeving en kleur en Erfmann voegde daar het psychologische, het menselijke aan toe. Erfmann: ‘Het is vereenvoudigend, samenvattend, dit in tegenstelling tot de zogenaamd magisch realisten, die de zaken met het ontleedmes, dus analytisch te lijf gingen.’