Verwacht
MORE Gorssel
7 november 2026 t/m 28 februari 2027

Junk Space

Je rijdt er elke dag langs. De bedrijvenstrook langs de snelweg. Het tankstation om twee uur ’s nachts. De Vinex-wijk die overal en nergens lijkt te zijn. Het winkelcentrum zonder gezicht. Plekken die we allemaal kennen, maar zelden écht zien.

In Junk Space richten meer dan dertig kunstenaars hun blik op de hedendaagse openbare ruimte: op de anonieme, inwisselbare en soms vervallen plekken die onze leefomgeving zijn gaan bepalen. Met schilderkunst, fotografie, street art, installatie en video beschouwen zij de plekken die we voor lief nemen. De ruimtes die wij bewonen, passeren en vaak ongemerkt weer verlaten.

Wat zeggen deze plekken over hoe we leven? Over hoe we samenleven? En waarom voelen zoveel van die ruimtes tegelijk bekend én vervreemdend?

Voor deze tentoonstelling werkt Museum MORE samen met STRAAT, het museum voor street art en graffiti in Amsterdam. Samen brengen we kunstenaars bijeen die schoonheid, vervreemding, humor en betekenis vinden in plekken die meestal onopgemerkt blijven.

"Als space junk het afval is dat de mens in de ruimte achterlaat, is junkspace het menselijk afval tussen onze leefomgeving op aarde."

Rem Koolhaas

Wat is junkspace?

De term junkspace werd in 2001 geïntroduceerd door architect Rem Koolhaas. In zijn invloedrijke essay beschrijft hij de gebouwde omgeving die modernisering heeft voortgebracht: luchthavens, winkelcentra, kantoorparken, snelwegen en flats die overal ter wereld hadden kunnen staan.

Moderne modulebouw, zielloze bouwdozen van staal en glas - oneindig geknipt, geplakt en inwisselbaar. Niet plaatsgebonden, puur functiegericht. Een omgeving waarin elke verwijzing naar tijd, geschiedenis en identiteit langzaam verdwijnt.

Junkspace is, schreef Koolhaas, het huwelijk van de roltrap en de airconditioning: comfortabel, efficiënt en volledig zonder ziel. Zo ontstaat een omgeving die herkenbaar is, maar waar je zelden een echte band mee opbouwt.

De stad als spiegel

Met Junk Space rekt Museum MORE het concept van Koolhaas op. De tentoonstelling kijkt niet alleen naar de glanzende kantoorarchitectuur of het winkelcentrum, maar ook naar de rafelranden van de stad: de naoorlogse woonwijk, het viaduct langs de ringweg, de lege winkelunit, de parkeerplaats achter het station. Op die ogenschijnlijk vergeten locaties voltrekt het dagelijks leven zich in routine, doorstroom en herhaling.

Juist in deze anonieme en generieke omgeving zoeken kunstenaars naar sporen van menselijk leven en manieren waarop mensen zich een plek toe-eigenen. Want zelfs de meest anonieme ruimte is nooit helemaal leeg. Overal laten mensen sporen achter: een muurschildering, een sticker, een verlaten winkelruit, een zelfgemaakte ontmoetingsplek. Juist daar ontstaat identiteit.

Junkspace online: de Backrooms

Ook online zijn ruimtes ontstaan die precies dat gevoel van herkenning en vervreemding oproepen. De Backrooms zijn een internetfenomeen rond een eindeloze, fictieve ruimte van lege gangen, kantoren en kamers: plekken die vertrouwd lijken, maar waar niemand lijkt te zijn. Het concept ontstond in 2019 en groeide al snel uit tot een collectief internetverhaal.

Het beeld van de Backrooms werd populair als voorbeeld van een digitale liminale ruimte: een plek tussen het ene en het andere, die tegelijkertijd alledaags en onheilspellend aanvoelt. In 2022 gaf de toen zestienjarige filmmaker Kane Parsons, online bekend als Kane Pixels, het fenomeen een nieuwe impuls met The Backrooms (Found Footage). Zijn video’s werden wereldwijd miljoenen keren bekeken en groeiden uit tot een van de bekendste horrorwerelden uit de internetcultuur. In 2026 maakte Parsons bovendien zijn speelfilmdebuut met Backrooms, geproduceerd door A24.

De aantrekkingskracht van de Backrooms zit juist in het alledaagse: het systeemplafond, het tapijt, de tl-verlichting, de lege gangen. Alles is herkenbaar, maar niets voelt op zijn plaats. Daarmee sluiten de Backrooms aan bij de fascinatie van Junk Space: voor ruimtes die vertrouwd zijn, maar hun menselijke betekenis lijken te hebben verloren. Alsof je een plek herkent waar je nog nooit bent geweest.

Painting, photo, editing by Dennis Teunissen (c)

STRAAT en Dutch Graffiti Library

Junk Space is tot stand gekomen vanuit een samenwerking tussen Museum MORE en STRAAT Museum, het museum voor street art en graffiti in Amsterdam. De musea verzorgden samen de tentoonstellingscatalogus en STRAAT Museum toont tussen 29 oktober en 28 februari onder de naam Junk Space een selectie van zo’n 20 werken waarin vragen over ruimte, toe-eigening en betekenisgeving centraal staan. De samenwerking houdt niet op bij Museum MORE en STRAAT Museum: ook Dutch Graffiti Library heeft de tentoonstelling met raad en daad bijgestaan.

Street art ontstaat immers vaak precies op die plekken die door de stad vergeten lijken: onder viaducten, op bouwhekken, in tunnels en op verlaten muren. Waar architectuur anoniem wordt, eigent de street artist zich de ruimte opnieuw toe.

Vanuit de behoefte om een boodschap achter te laten, een plek op te eisen of tegen de stroom in te bewegen, verandert de openbare ruimte in een canvas. Een anonieme plek krijgt ineens een eigen gezicht.

Daarmee stelt de tentoonstelling Junk Space uiteindelijk een grotere vraag: kan een plek die leeg, generiek of vergeten lijkt juist ruimte bieden voor creatie, betekenis en menselijkheid?

Deelnemende kunstenaars

Richard Estes, Michael Mau, Arnout Killian, Carla Klein, Steffen Kern, Florens Kool, Stijn Rietman, Frans Clement, Jans Muskee, Thijs Jansen, Jonat Deelstra, Lisette Stuifzand, Mattijs van den Bosch, Siet Zuyderland, Machteld Schoep, Ben Thomas, Stijn ter Braak, Jan Dirk van der Burg, Anna Reerds, Elvira Smit, Koen Vermeule, Clément Poplineau, Dennis Teunissen, Casper Braat, Ben van Lieshout, Maurice van Tellingen, Satijn Panyigay, Bas Losekoot, Romina Koopman, Rudiger Wasser, Mark Lisser.

Catalogus

Bij de tentoonstelling verschijnt een rijkgeïllustreerde tentoonstellingscatalogus, uitgegeven door WBooks, Zwolle. De catalogus is tot stand gekomen door een samenwerking tussen Museum MORE en STRAAT Museum en bevat essays van Sito Rozema, samensteller en conservator bij Museum MORE, Petra Brouwer, architectuurhistoricus en docent moderne en hedendaagse architectuur aan de Universiteit van Amsterdam, en Alex Pope, educatiemedewerker bij STRAAT Museum.