Symmetrie

Relativerend realisme: nog altijd is dat label – in 1972 de titel van een tentoonstelling in het Van Abbemuseum in Eindhoven – op het werk van Jan Beutener (1932) van toepassing. In de begeleidende tentoonstellingscatalogus schreef hij zelf: ‘Een schilderij is voor mij een object, plat en mits goed verpakt handig stapelbaar, waarin ik toch iedere ruimte en vorm kan suggereren.’ Deze uitspraak is op zichzelf al relativerend en is zeker ook van toepassing op Symmetrie. De strakke, geometrische en symmetrische ordening van de losse onderdelen maken het schilderij bijna tot een abstracte compositie. Met maar twee goedgeplaatste diagonalen geeft Beutener diepte aan de afgebeelde ruimte. En door de losse elementen – het jasje, het bord –herkenbaar te maken, verandert hij zijn abstracte vlakkenspel in een vervreemdend tafereel waarin vormen en objecten elkaar aanvullen. Licht- en schaduwwerking zijn belangrijk in Beuteners werk. Vaak baden zijn voorstellingen in het zonlicht, zoals hier het bord en de placemat: door de belichting valt de vorm bijna weg. Het grijze jasje vormt een tegenwicht en houdt de voorstelling strak bijeen. Beuteners uitgesproken lichten en schaduwen dragen bij aan de verstilling in zijn schilderijen.