Verwacht
MORE Gorssel
29 november 2026 t/m 17 mei 2027

Liefde en lust

Niets lijkt zo veelomvattend als de liefde. Niets lijkt zo ongrijpbaar of onbeschrijfelijk. En toch…

Gevoelens van platonische liefde tot aardse lust – en alles wat daarbij hoort – inspireren ons sinds mensenheugenis tot het schrijven van poëzie en het maken van beeldende kunst. In Liefde en lust komen prachtige Nederlandse gedichten samen met 40 kunstwerken uit de afgelopen eeuw. De tentoonstelling viert de liefde en de lust in al haar verschijningsvormen: van prille romantiek, diepe verwantschap en erotiek tot geladen spanning rond jaloezie en obsessie.

De tentoonstelling is te zien in de tuinzaal van MORE Gorssel van 29 november 2026 t/m 17 mei 2027.

Dick Pieters, Slaapster, 2003, collectie Museum MORE

Kees Franse, Twee appels, 1973, Collectie Drents Museum, schenking G. van Dam

Tom Volkaert, HAPPY, Not Gone, Just Elsewhere, 2026, Marie Grégoire

Jasper Hagenaar, Polaroid, 2025, collectie Museum MORE, foto Lotte Stekelenburg

Intieme binnenwereld

De selectie in Liefde en lust omvat schilderijen, sculpturen, video's, foto's en werken op papier, uit de eigen collectie van MORE en uit collecties van andere musea, particulieren en bedrijven. Gecombineerd met poëzie laten de kunstwerken ook zien wat ons als zogenaamd ‘nuchtere Nederlanders’ bezighoudt in onze intiemste binnenwereld. De tentoonstelling is verdeeld in zes thema's: Op de liefde!, Eerste liefde, Tuin der lusten, Verlangen en verleiden, Trouw en ontrouw en Verwant, bevriend, geliefd.

Een ontroerende schets toont drie kleine kinderen die zich aan elkaar vast lijken te klampen. Een moeder omhelst haar stoere puberzoon. Een grijze man haalt zachtjes zijn hand door het haar van slapende geliefde. Overbelichte strakke borsten en billen lijken bijna van fluweel. Is dit een foto? Nee. Dit wel: een hand die in een witte broek schuift, langs een bruinverbrande bezwete rug. Een naïef geschilderd straatgezicht, waarin een sekswerker nonchalant zit te roken terwijl een klant haar etalage voorbij schuifelt. Of is het een nietsvermoedende wandelaar?

Ina van Zyl, Couple, 2008 collectie Akzo Nobel Art Foundation, foto Peter Cox

Tijdloze thema's

Het zijn aandoenlijke, zinderende maar ook ironische weergaves van liefde en lust. En zelfs waar de mens bijna afwezig lijkt, is een vorm van liefde voelbaar. Een lange plantenstengel steekt roerloos in de lucht, tegen een lage zon. Liggen hier geliefden in het gewas, buiten beeld? Twee ruw-ronde houten appels zijn heel dicht naast elkaar geplaatst in een kistje. Een felroze wandkleed met een lading hangende penissen van textiel is provocatief en tegelijk kinderlijk en teder. De vorm waarin de liefde in deze kunstwerken verschijnt is oneindig gevarieerd

Naast de beeldende kunst krijgt ook de poëtische beschrijving een plek op zaal, in de vorm van citaten uit gedichten en een aantal audiovoordrachten. Bezoekers zien en horen hoe kunstenaars en dichters naar dezelfde – soms eeuwenoude - thema's grijpen: de appel, de tuin, het paradijs en de verleiding.

Keetje Mans, Wanderlust, 2018, Kunstcollectie Coöperatie DELA ©Pictoright

‘Ik ben zo bang dat je strakjes verdwijnt
vervaagt in mist en dan nooit meer verschijnt,
oplost in zonlicht of smelt in de regen,
ja, dat komt voor en wat doe je ertegen?
Wegvliegt door ’t raam als een heel domme vlinder
Hoge beloning voor Eerlijke Vinder
[…]’
- Annie M.G. Schmidt. Fragment uit Doosje. Uit: Tot hier toe © 1987, Querido.

Kunstenaars

Pat Andrea, Jeanne Bieruma Oosting, Morad Bouchakour, Rineke Dijkstra, Ferdinand Erfmann, Kees Franse, Alphons Freijmuth, Jasper Hagenaar, Robert de Hartogh, Anya Janssen, Iris Kensmil, Pyke Koch, Bas Kosters, Leen Kriens, Jan Kuiper, Lucebert, Keetje Mans, Samuel Jessurun de Mesquita, Joop Moesman, Walter Nobbe, Erwin Olaf, Joyce Overheul, Dick Pieters, Willem van de Poll, Gé Röling, Matthijs Röling, Sanne Sannes, Lydia Schouten, Wim Schuhmacher, Peter van Straaten, Pink de Thierry, Charley Toorop, Aat Veldhoen, Tom Volkaert, Nicolaas Wijnberg, Ina van Zyl.

Boek

De tentoonstelling is geïnspireerd op de bundel Liefde en lust: 100 gedichten en 100 gezichten, die tegelijkertijd verschijnt bij Uitgeverij Thoth. Helmi Goudswaard en Jenny Reynaerts koppelen in dit boek gedichten aan beeldende kunst. In haar inleiding gaat Reynaerts uit van de vraag waarmee de bundel opent, de vraag van dichter Jan Hanlo: of hij over de liefde zal zingen. Ze laat zien hoe oude symbolen uit de Bijbel en de mythologie in de moderne kunst en poëzie blijven terugkeren, en stelt tegelijk eigentijdse vragen. Zijn liefde en lust los te zien van machtsverhoudingen? Door wiens ogen kijken we naar het kunstwerk?

Vervolg op succesvolle voorgangers

Liefde en lust is een vervolg op Op 't duin (Haags Historisch Museum, 2015), Weer en wind (Singer Laren, 2018) en Aan 't water (Museum MORE, 2024). Ook die tentoonstellingen gingen vergezeld van een bundel waarin beeldende kunst en poëzie samenkomen. De exposities trokken veel bezoekers en de publicaties worden nog steeds herdrukt.

Anya Janssen, The Kiss 1, 2021, collection of the artist ©Pictoright

‘De jaloezie was jong,
ze dampte nog,
en de liefde schuifelde onwennig langs het eerste koren,
prikte zich aan de eerste doornen,
wist nog niet wat schrikken was
en bloeden.
[…]’
- Toon Tellegen, fragment uit De jaloezie was jong. Uit: Over liefde en over niets anders © 2013, Querido